C. Risicoprofiel

Het onnatuurlijk vervalrisico is het risico dat het onnatuurlijk verval (royement, premievrijmaking & afkoop) afwijkt van de verwachtingen en hierdoor leidt tot een daling van het kernvermogen. Al naar gelang het product kan dat door een lager danwel een hoger dan verwachte onnatuurlijk vervalkans zijn. Het benodigd kapitaal is gelijk aan de grootste daling van het eigen vermogen als gevolg van:

• een stijging van de vervalkansen met 50%;
• een daling van de vervalkansen met 50%;
• een massale afkoop op berekeningsdatum van 40% van de verzekeringen.

Per 31-12-2025 is de massale afkoopschok leidend binnen de portefeuille.

Hierboven staan alle scenario’s benoemd die onder Solvency II conform het standaardmodel dienen te worden doorgerekend. Ieder voor zich vormen ze het 1 in 200 jaar scenario voor betreffend risico. In de praktijk zullen deze risico’s zich niet allemaal tegelijkertijd manifesteren. Daarom wordt middels de onder het standaardmodel voorgeschreven correlatiematrix een correctie bepaald, het diversificatie-effect.

DELA kent voor een groot deel van haar uitvaartverzekeringen een winstdelingsregeling. Uitgangspunt is hierbij is dat de Algemene Vergadering jaarlijks op voordracht van het bestuur vaststelt of er een bedrag voor winstdeling beschikbaar is en hoe dit bedrag wordt verdeeld. De Algemene Vergadering heeft m.b.t. winstdeling een gedragslijn vastgesteld. Als het bestuur de winstdeling wil vaststellen volgens de geldende gedragslijn dan is geen vaststelling of goedkeuring nodig van de Algemene Vergadering. Afwijken van de gedragslijn kan alleen met goedkeuring van de Algemene Vergadering. Wanneer de gedragslijn wordt gevolgd dan wordt de winstdeling gebaseerd op de dekkingsgraad: de waarde van de in aanmerking komende beleggingen, uitgedrukt in een percentage van de waarde van de verplichtingen. Deze laatste wordt in dit kader bepaald zonder rekening te houden met toekomstige indexatie en zonder de waarde van opties. De gedragslijn leidt tot volledige winstdeling indien de gemiddelde dekkingsgraad over het gehele jaar 210% of hoger is. Indien de dekkingsgraad gelijk is aan 120% of daarbeneden ligt dan resulteert de gedragslijn in geen winstdeling. Tussen deze grenswaarden is er op basis van de gedragslijn sprake van proportionele winstdeling. De winstdeling is van toepassing op de in aanmerking komende uitvaartkostenverzekeringen in de vorm van een beperking van de jaarlijkse premiestijging.

Als één van de schokken zoals genoemd in de voorgaande paragrafen optreedt, heeft dat gevolgen voor de actuele economische positie en daarmee dus op de dekkingsgraad. Dit houdt in dat de mate van winstdeling in een schokscenario zal dalen, waardoor ook de waarde van die winstdeling zal dalen. Met andere woorden, de technische voorziening voor de winstdeling zal in waarde dalen zodra zich een schok voordoet. Hierdoor wordt de negatieve impact van de schok op het kernvermogen deels verkleind. Dit wordt het verlies compenserend vermogen van de technische voorzieningen genoemd.

Bij de scenarioberekeningen voor het bepalen van het benodigd kapitaal wordt –conform Solvency II-regelgeving- de wijziging van de risicomarge buiten beschouwing gelaten.

In de onderstaande tabel zijn de verzekeringstechnische risico’s ná herverzekering opgenomen voor zover deze van toepassing zijn. Hierbij zijn 3 kolommen opgenomen te weten “Blootstelling”, “Bruto” en “Netto”. De kolom “Blootstelling” laat zien welk deel van de totale Best Estimate blootstaat aan betreffend risico. Omdat indirect via het verliescompenserende effect van de technische voorzieningen de volledige best estimate gevoelig is voor de schok staat hier steeds de volledige Best Estimate. Assets zijn niet afhankelijk van de verzekeringstechnische schokken.

De kolom “Bruto” laat het vereist kapitaal zien wanneer er géén rekening wordt gehouden met het verliescompenserend- effect van de technische voorzieningen. De kolom “Netto” laat het vereist kapitaal zien waarbij hier wel rekening mee wordt gehouden. In de meest rechtse kolommen zijn de vergelijkende cijfers 2024 weergegeven.

De blootstelling aan verzekeringstechnische risico’s, ofwel de technische voorziening, is vrijwel onveranderd t.o.v. 2024. Enerzijds resulteerde de rentestijging in een daling van de technische voorziening; anderzijds nam de technische voorziening toe door inkomende verzekeringstechnische kasstromen. 

Het bruto kapitaalvereiste voor verzekeringstechnische risico's daalde in 2025. Het onnatuurlijk vervalrisico nam af doordat de waarde van de premiemaatregel  is gedaald, waardoor deze minder impact heeft op het onnatuurlijk vervalrisico.

Het verliescompenserend vermogen van technische voorzieningen heeft een dempend effect op het vereiste kapitaal. Dat is vooral zichtbaar bij het kostenscenario en in mindere mate bij het kortlevenscenario. Dat komt doordat het structureel stijgen van de kosten in belangrijke mate wordt gecompenseerd door lagere winstdeling en dat geldt in mindere mate voor een stijging van de overlijdensuitkeringen.

De mitigerende werking van de winstdeling is voor de verzekeringstechnische risico's in dezelfde orde van grootte gebleven, waardoor ook het netto verzekeringstechnisch risico per saldo is afgenomen. Kostenrisico en onnatuurlijk vervalrisico werden door gestegen rente en aanpassing van de dekkingsgraad aan de Solvency II-rekenregels meer gemitigeerd door winstdeling.

In de onderstaande grafiek is de opbouw van het netto verzekeringstechnisch risico grafisch weergegeven.

Het renterisico is het risico dat de rentetermijnstructuur wijzigt. Dit heeft zowel gevolgen voor de waardering van de rentedragende assets als voor de waardering van de technische voorzieningen. Deze waarderingseffecten hebben effect op het kernvermogen. Om het benodigd kapitaal te bepalen worden de waarderingen bepaald op een verlaagde, maar ook op een verhoogde curve. De toe te passen verlaging c.q. verhoging is vastgelegd binnen de Solvency II-regelgeving. Om een keuze te maken tussen het opwaartse of neerwaartse scenario wordt gekeken welk scenario de grootste netto impact heeft, dus met medeneming van het verlies compenserend effect van technische voorzieningen.

De impact van het opwaartse en neerwaartse scenario is mede afhankelijk van de absolute hoogte van de rentetermijnstructuur in het basis-scenario. EIOPA verstrekt de rentetermijnstructuur per valutasoort. DELA bezit een substantiële portefeuille vastrentende waarden genoteerd in vreemde valuta. Wanneer de rentetermijnstructuur bij betreffende valuta vergelijkbaar is met die van de euro zal de impact van de renteschokken nauwelijks afwijken van de schokken in euro’s. Bij valuta waar de rentetermijnstructuur op een hoger niveau ligt, is er wel een materieel effect in vergelijking met de euro zichtbaar. Voor valuta waarvoor de rentetermijnstructuur anders is dan de rentetermijnstructuur in euro, is een berekening doorgevoerd gebaseerd op die afwijkende rentetermijnstructuur en corresponderende schokken.

In onderstaande tabel worden de resultaten van de schokken op de rentetermijnstructuur weergegeven. Het totale effect bestaat uit de waardeverandering in de rentedragende assets verhoogd met de waardeveranderingen in de verzekeringstechnische voorzieningen. In de onderstaande tabel is de blootstelling van de assets weergegeven. De gehele technische voorziening is direct, maar ook via de winstdeling gevoelig voor de renteschokken.

In tegenstelling tot voorgaande jaren is het kapitaalvereiste voor neerwaarts renterisico eind 2025 hoger dan dat voor opwaarts renterisico. Dat komt doordat de premiemaatregel verder in waarde is gedaald als gevolg van de hogere rente. De premiemaatregel heeft in deze omstandigheden minder effect bij een rentedaling. Dat is te verklaren: de premiemaatregel is bedoeld voor opvangen van renterisico bij lage rentes. Bij hogere rentes is de mitigerende werking van de premiemaatregel niet nodig.

Het aandelenrisico is het risico dat de aandelenkoersen wijzigen waardoor er een verlaging van het kernvermogen plaatsvindt. 

De aandelenportefeuille wordt verdeeld in twee types aandelen:

• Type 1: Beursgenoteerde beleggingen in aandelen in gereglementeerde markten in landen die lid zijn van de European Economic Area of de OESO;
• Type 2: Overige aandelen: onder te verdelen in infrastructuur, strategische deelnemingen en overige type 2 aandelen.

Het benodigd kapitaal is gelijk aan de daling van het kernvermogen als gevolg van een schok (daling) in de aandelenkoersen. De hoogte van de schokken die moet worden toegepast is voorgeschreven in de Solvency II-regelgeving. Deze schok bestaat uit een basisschok (Type 1: 39%; Type 2 infrastructuur: 30% of 36% afhankelijk van de classificatie; Type 2 strategische deelnemingen: 22%; Type 2 overig: 49%; aandelen die worden aangehouden voor de lange termijn: 22%) verhoogd met de door EIOPA maandelijks gepubliceerde symmetrische aanpassing in de mate waarop deze van toepassing is (2025: 7,90%; 2024: 2,86%). DELA maakt geen gebruik van de categorie 'aandelen voor de lange termijn'.

De relatieve posities in sectoren en regio's zijn in 2025 niet wezenlijk veranderd.

Het vastgoedrisico is het risico dat de vastgoedprijzen dalen waardoor er een verlaging van het kernvermogen plaatsvindt. Het benodigd kapitaal is gelijk aan de daling van het kernvermogen als gevolg van een schok (daling) van de waarde van de vastgoedbeleggingen. De vastgoedschok bedraagt conform Solvency II-regelgeving 25%.

De vastgoedportefeuille bevat grotendeels beleggingen in vastgoedfondsen en deels ook in land- en tuinbouw. In onderstaande grafiek is de portefeuille opgedeeld naar de verschillende soorten vastgoed die DELA in deze portefeuille heeft. In 2025 is de samenstelling niet materieel gewijzigd.

De waarde van de vastgoedportefeuille bedroeg voor DELA Coöperatie per ultimo 2025 € 2.648 miljoen (2024: € 2.740 miljoen). De daling komt met name door een negatief valutaresultaat op vastgoed en uitbetalingen van redempties.

De waarde van het vastgoed van DELA Coöperatie is € 8 miljoen hoger (2024: € 14 miljoen) dan van DELA Natura. Dat betreft crematoria en uitvaartcentra die niet op de balans van DELA Natura staan. In 2025 is een deel van het vastgoed van DELA Coöperatie overgeheveld naar DELA Natura. 

De blootstelling aan vastgoedrisico als gevolg van leverage in vastgoedfondsen bedraagt € 697 miljoen.

Het spreadrisico is het risico dat de creditspreads op vastrentende waarden stijgen. Door deze stijging daalt de waarde van de vastrentende portefeuille. Voor dit risico dient kapitaal aangehouden te worden. De vastrentende waarden worden uitgesplitst in:

• obligaties en leningen (in verschillende varianten);
• securitisaties;
• krediet derivaten die niet bedoeld zijn voor hedging doeleinden.

Binnen de voorgeschreven categorisering beschikt DELA alleen over overheidsobligaties, bedrijfsobligaties en leningen. Overige producten zijn niet van toepassing.

Het benodigd kapitaal is gelijk aan de daling van het kernvermogen als gevolg van een stijging van de creditspreads. Hiertoe wordt de impact van de gewijzigde creditspread bepaald op het niveau van de individuele obligaties c.q. leningen. Deze impact is afhankelijk van het soort obligatie, de marktwaarde, de modified duration en de rating van betreffende obligatie / lening.

Het spreadrisico van DELA Natura is identiek aan dat van DELA Coöperatie.

In onderstaande grafiek worden de blootstellingen aan vastrentende waarden verdeeld naar sectoren en naar rating. De totale blootstelling aan vastrentende waarden bedraagt € 3.160 miljoen (2024: € 3.024 miljoen). De stijging komt door groei van het belegd vermogen en door waardestijgingen.

In 2025 is de strategische assetallocatie binnen de vastrentende portefeuille gewijzigd. Daardoor is er eind 2025 minder in overheidsobligaties belegd dan eind 2024 en meer in bedrijfsobligaties en daarmee samenhangend is de gemiddelde rating gedaald. De toename van 'unrated' is een gevolg van investering in een leningenfonds.

DELA maakt gebruik van de “second best rating”. Hierbij wordt gekeken naar de ratings van de grotere rating-agencies, indien er tenminste twee ratings zijn voor een belegging wordt degene genomen die op een na hoogst is. Dit is conform Solvency II-richtlijnen.

In onderstaande grafiek wordt de verdeling naar regio’s weergegeven. Aangezien blootstellingen niet noodzakelijkerwijs in lokale valuta zijn, kan hier geen conclusie uit worden getrokken betreffende de verdeling naar valuta.

De eerder genoemde aanpassing in de allocatie heeft ook tot gevolg gehad dat er eind 2025 in de vastrentende portefeuille meer belegd is in de Verenigde Staten en Canada en minder in Europa. 

Valutarisico is het risico dat ontstaat door veranderingen in de volatiliteit en de hoogte van wisselkoersen. Het valutarisico is van toepassing op alle beleggingen in vreemde valuta. Voor dit valutarisico dient kapitaal aangehouden te worden. Bij de bepaling van dit kapitaal wordt gekeken naar het kapitaalvereiste voor een opwaartse valutaschok en het kapitaalvereiste voor een neerwaartse valutaschok. De schok die het meest nadelige effect heeft op de financiële positie is bepalend voor de hoogte van het kapitaalvereiste.

Voor vreemde valuta die niet gekoppeld zijn aan de euro wordt een opwaartse valutaschok van 25% en een neerwaartse valutaschok van -25% gehanteerd. Voor vreemde valuta die gekoppeld zijn aan de euro, worden lagere schokken gehanteerd, conform Solvency II-regelgeving.

DELA gebruikt valutaderivaten om haar exposure voor het valutarisico te beperken. Het valutarisico binnen de portefeuille vastrentende waarden is in principe 90% afgedekt, met uitzondering van valuta in opkomende markten waarbij hedging een groot deel van het verwacht rendement zou wegnemen. Dit risico wordt dus bewust genomen. Binnen de aandelenportefeuille, vastgoedportefeuille en infrastructuurportefeuille wordt een gedeelte van het valutarisico bewust geaccepteerd omdat een goed gespreide valutaportefeuille hier werkt als extra diversificatie. De strategie is dat 50% wordt gehedged omdat uit eigen onderzoek blijkt dat dit het meest optimale hedgepercentage is. Bij dit percentage worden de valutarisico’s in belangrijke mate gereduceerd terwijl er tegelijkertijd voldoende mogelijkheden resteren om met het niet afgedekte deel risico’s te diversificeren. Met het oog op toegenomen onzekerheid m.b.t. de Amerikaanse dollar is deze strategie begin 2025 bijgesteld; ook voor zakelijke waarden in Amerikaanse dollar wordt voortaan 90% van het valutarisico afgedekt.

Hedging vindt alleen plaats als het om significante posities gaat (zijnde boven de 1% van de totale assetmix) en valuta in opkomende markten worden niet gehedged.

De hedge voldoet aan de voorwaarden zoals Solvency II deze stelt en kan derhalve mee worden genomen in de berekeningen voor het benodigde kapitaal. De hedge wordt elke 3 maanden afgewikkeld en doorgerold op basis van de actuele beleggingsposities en de contractueel vastgestelde limieten. Er wordt een bandbreedte van +/- 3% gehanteerd voor de hedges van de vastrentende waarden en 5% voor de hedges van aandelen en real assets. Alleen indien de hedgepositie buiten de bandbreedte komt, wordt de hedge tussentijds in principe binnen 5 werkdagen na over- dan wel onderschrijding aangepast.

DELA heeft alleen verzekeringsverplichtingen luidend in euro, derhalve is er geen directe valutaexposure voor de verzekeringstechnische verplichtingen. Door de winstdeling is er indirect wel exposure voor het valutarisico, doordat de winstdeling mede afhankelijk is van de beleggingen.

In onderstaande tabel worden de valuta met de hoogste netto blootstellingen op de assetzijde getoond. De daling bij de Amerikaanse dollar is het gevolg van de eerder genoemde hogere afdekking.

Het concentratierisico is het risico dat de beleggingen onvoldoende gespreid zijn, waardoor de gevoeligheid voor een bepaalde specifieke belegging te groot is. Voor de bepaling van het benodigde kapitaal voor het concentratierisico wordt gekeken naar de beleggingen die vallen onder het aandelenrisico, het spreadrisico en het vastgoedrisico. Beleggingen die vallen onder het tegenpartijrisico, worden bij de bepaling van het concentratierisico niet meegenomen. Per ultimo 2025 was er geen concentratierisico inzake beleggingen op de balans aanwezig.

Ook voor verzekeringstechnische risico’s en tegenpartij-kredietrisico's kan er in principe sprake zijn van concentratierisico’s. Gezien de aard van de verzekeringsdekkingen (grotendeels uitvaartverzekeringen, blootstelling risicoverzekering is maximaal € 300.000 per verzekerde) en van de tegenpartijen (hypotheekgevers, herverzekeraars, tussenpersonen) is op die gebieden geen sprake van onvoldoende spreiding.

Hierboven staan alle scenario’s benoemd die onder Solvency II conform het standaardmodel dienen te worden doorgerekend. Ieder voor zich vormen ze het 1 in 200 jaar scenario voor het betreffende risico. In de praktijk zullen deze risico’s zich niet allemaal tegelijkertijd manifesteren. Daarom wordt middels de onder het standaardmodel voorgeschreven correlatiematrix voor marktrisico’s een correctie bepaald, het diversificatie-effect.

De bruto marktrisico’s namen toe als gevolg van hogere blootstellingen voor aandelenrisico en spreadrisico en stijging van de symmetrische aanpassing voor aandelenrisico's. Zoals eerder toegelicht in paragraaf C.2.1 nam ook het renterisico toe. Het valutarisico daalde daarentegen door de hogere afdekking op de Amerikaanse dollar.

De mitigerende werking van de winstdeling is afgenomen en daardoor namen de netto marktrisico's naar verhouding nog meer toe dan de bruto marktrisico's. De verminderde mitigerende werking komt doordat de dekkingsgraad per eind 2025 (241%) ruim boven de grens van 210% ligt waaronder op basis van de gedragslijn winstdeling geen volledige winstdeling meer wordt gegeven. 

In de grafiek hieronder is de opbouw van de SCR voor het marktrisico van DELA weergegeven, met als startpunt de SCR voor marktrisico van DELA Natura. De grafiek laat alleen de onderdelen zien waarvan deze SCR van DELA Coöperatie afwijkt van de SCR van DELA Natura.

DELA heeft twee hypotheekportefeuilles met een totale nominale waarde van € 838 miljoen. Beide portefeuilles worden hierna toegelicht.

DELA verstrekt via DELA Hypotheken B.V. hypotheken. De portefeuille beperkt zich tot hypotheken die onder de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) zijn afgegeven. Hierdoor is het kredietrisico beperkt. Ultimo 2025 staat voor € 126 miljoen nominale waarde (2024: € 138 miljoen) aan hypotheken uit. De actuele waarde van deze hypotheken ultimo 2025 is € 124 miljoen.  

Daarnaast wordt belegd in hypotheken zonder hypotheekgarantie via een beleggingsfonds. Ultimo 2025 is de nominale waarde van onze participatie hierin € 712 miljoen (2024: € 453 miljoen). De actuele waarde van onze participatie in dit fonds bedroeg ultimo 2025 € 638 miljoen. 

In 2025 waren er geen afwaarderingen op hypotheekvorderingen.

DELA bezit derivaten in het kader van haar valutahedge. Doel daarvan is het gedeeltelijk afdekken van het valutarisico. De doorrol van de derivatenposities is in contracten met de uitvoerende partijen vastgelegd, waarbij telkens de actuele balansposities als uitgangspunt dienen. Er is een 3-maandelijkse doorrol. Zie ook paragraaf C.2.5.

Conform Solvency II-regelgeving wordt bij de berekening van het tegenpartijrisico op derivaten ook het risicolimiteringseffect meegenomen.

De derivatenstrategie wordt door de afdeling vermogensbeheer gemonitord.

DELA heeft een deel van de volgende portefeuilles herverzekerd:

• de portefeuille “tijdelijke overlijdensrisicoverzekering tegen premiebetaling” in Nederland;
• de portefeuille “tijdelijke overlijdensrisicoverzekering tegen premiebetaling” in Duitsland.

Het betreft hier twee herverzekeraars die elk herverzekeraar zijn van een deel van één van de bovenstaande portefeuilles.

In 2025 was er een herstructurering van herverzekeringscontracten.  Dit had geen materiële impact op de afdekking van onderliggende risico's.

De herverzekeraars hebben op balansdatum een kredietkwaliteitscategorie 1. Conform Solvency II-regelgeving wordt bij de berekening van het tegenpartijrisico op herverzekeraars ook het risicolimiteringseffect meegenomen. Het herverzekeringsbeleid wordt eens per drie jaar geëvalueerd op effectiviteit en doeltreffendheid waarna noodzakelijke/gewenste wijzigingen in het nieuwe beleid worden opgenomen.

De omvang van de posities eind 2025 was vergelijkbaar met het jaar daarvoor.

Onder “Expected profit in future premiums” (EPIFP) wordt het verschil bepaald tussen de waarde van de Best Estimate op normale grondslagen en de Best Estimate uitgaande van direct wegvallen van de premiebetaling onder gelijktijdige verlaging van de verzekerde aanspraken. Daarbij zijn de aanspraken per polis berekend als het aankopen van premievrije dekkingen met een koopsom ter grootte van de afkoopwaarde van de betreffende polis. Hierbij is verondersteld dat de premievrije aanspraken worden aangekocht tegen actuele Solvency II-grondslagen. In onderstaande tabel is de waarde na herverzekering per ultimo 2025 weergegeven en ter vergelijking die van 2024.

De EPIFP bevat voor de Nederlandse portefeuille onder andere:

• de waarde van toekomstige indexaties van de uitvaartverplichtingen en daarbij horende premies; en
• de waarde van de premiemaatregel; verminderd met
• de waarde van de winstdelingsoptie.

Als een polis wordt premievrij gemaakt voor de einddatum premiebetaling, dan is geen sprake meer van een waardevaste toekomstige uitkering en dus ook geen indexatie van de verplichtingen. Ook zal geen premiemaatregel meer doorgevoerd kunnen worden. De winstdeling zal vervallen aangezien er bij het volledige wegvallen van de premiebetaling geen basis meer voor winstdeling aanwezig zal zijn.

De stijging ten opzichte van eind 2024 wordt gedreven door ontwikkelingen in de technische voorzieningen.

Naast de bovengenoemde risico’s erkent DELA een aantal aanvullende risico’s. Dit betreft onder andere het reputatierisico, strategisch risico, duurzaamheidsrisico en immateriële-vaste activa-risico. Er stonden eind 2025 geen immateriële vaste activa op de Solvency II-balans, derhalve bestaat er geen immateriële-activa-risico. Voor de overige risico’s geldt dat deze periodiek door de groepsdirectie beoordeeld worden en dat hiervoor, waar nodig, diverse risicobeheersmaatregelen zijn geïmplementeerd. Het resterende risico wordt derhalve als beperkt ervaren en DELA is derhalve van mening dat hiervoor geen aanvullende kapitaal aangehouden hoeft te worden.